“wang-sinawang”
Beberapa waktu lalu sepupu saya yang bekerja di sebuah Bank ternama datang bertandang ke rumah, mengendarai sebuah mobil keluaran baru. Pada perbincangan selanjutnya ibu saya lantas ngendika, "wah, kamu sekarang wis urip kepenak, mulya ya Ngger…bayare akeh, wis bisa tuku kendaraan sing yen udan ora kudanan, yen panas ora kepanasan.. bejo tenan awakmu Ngger.. ora kaya kangmasmu iki, gaweyane ora jelas..!"
Sepupu saya menjawab, "Ah, Budhe niki lho, lha njih langkung sekeca Masfiq niki to?! Nyambut damel mboten kedah saklek mlebet jam pinten, kondur jam pinten, sak kersane piyambak, pemedale nggih lumayan.. Lha menawi kula menika lak namung buruh, tukang dikengken-kengken kaliyan atasan…"
Saya lantas segera menimpali, "Lha iya, kita ini kan cuma wang-sinawang saja to? Seringkali melihat orang lain lebih bahagya, lebih beruntung daripada diri kita; dan juga sebaliknya, orang lain memandang kita ini lebih sukses, lebih bahagya.. padahal sebenarnya kondisi kita tak jauh beda…"
Begitulah, cerita sore itu hadir lagi di benak saya tatkala teman lama saya berujar bahwa kebahagiaan kita ini sekedar wang-sinawang saja koq. Saya lantas mesem, memang hebat betul orang jawa ini bikin istilah, ‘wang-sinawang’. Orang Jawa akan menasehati teman bicaranya yang mengerundel dengan nasibnya dan meng’iri’ enaknya kehidupan orang lain dengan bilang, "wong urip iku wang sinawang" yang artinya, kurang lebih adalah kita selalu melihat bahwa kehidupan orang lain lebih enak dari hidup kita.
Falsafah ‘wang-sinawang’ ini mengandung pitutur luhur yang dalam maknanya. Wang-sinawang, yen di di bahasa Indonesiake mbok menawa tembunge dadi saling memandang / saling berpandangan, asring kita nganggep wong liya luwih kepenak tanpa ngerti kahanan sakbenere, mung saka sawangane awake dhewe.
Asring kita ngganggep wong liya luwih mulya, luwih bahagya lan luwih liya-liyane tinimbang awakke dhewe. Sakwalike, kadhang-kadhang kita nganggep wong liya luwih sangsara tinimbang awakke dhewe. Orang Gedangsari menganggap bahwa orang yang tinggal di Wonosari lebih beruntung karena hidup di Kota dengan kemudahan akses dan fasilitas; namun bisa jadi orang Wonosari justru menganggap bahwa orang yang tinggal di Gedangsari lebih beruntung karena sawahnya masih bisa ditanami padi, air masih mudah di dapat, dll. Semua anggapan tadi berasal dari pandangan satu sudut saja..
Sak iki, apa ana wong sing bener-bener bahagya, ngrasa aman, sentosa, mulya ing tlatah kene? Sing ana uga wong mlarat susah merga mlarate, wong sugih khawatir bandhane dirampog, wong pangkat khawatir di penjara amarga tindak korupsine. Kabeh mau mung wang-sinawang, butuh di-sabari lan di-syukuri. Saya lantas ingat firman Tuhan, yang diulang sampai lebih dari 30 kali dalam Surat Ar-Rahmaan, "Maka nikmat Tuhanmu yang manakah yang engkau dustakan?" Mari kita bersyukur…
Allahua’lam bis-shawab…